เกี่ยวกับโครงการ
พุทธทาสในโลกดิจิทัล
โครงการพัฒนาฐานข้อมูลจดหมายเหตุพุทธทาสดิจิทัล และระบบ AI ต้นแบบ เพื่อการเรียนรู้ธรรมในยุคดิจิทัล ในวาระ 120 ปี ชาตกาลพุทธทาสภิกขุ
หอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ (สวนโมกข์กรุงเทพ) × สำนักนวัตกรรมดิจิทัลและระบบอัจฉริยะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
ท่านพุทธทาสภิกขุฝากมรดกทางปัญญาไว้เป็นจำนวนมหาศาล ทั้งเอกสารลายมือ บันทึก จดหมาย หนังสือ ภาพถ่าย และเสียงธรรมบรรยาย ซึ่งหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ เก็บรักษาและจัดระบบตามมาตรฐานงานจดหมายเหตุมาอย่างต่อเนื่อง คำถามสำคัญของยุคนี้คือ ทำอย่างไรให้มรดกเหล่านี้ถูกค้นคว้า อ้างอิง และส่งต่อถึงผู้คนรุ่นใหม่ได้จริงในโลกดิจิทัล
โครงการ "พุทธทาสในโลกดิจิทัล" คือคำตอบที่หอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ ร่วมกับสำนักนวัตกรรมดิจิทัลและระบบอัจฉริยะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ พัฒนาขึ้น โดยเปิดตัวต่อสาธารณะเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 2569 ณ สวนโมกข์กรุงเทพ และยังคงพัฒนาต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน
เป้าหมายของโครงการไม่ใช่การสร้าง AI ที่มาแทนการศึกษาธรรมะ แต่เป็นการสร้าง "โครงสร้างพื้นฐานทางองค์ความรู้" — ฐานข้อมูลต้นทางที่ถูกต้อง ผ่านการคัดกรอง และอ้างอิงกลับต้นฉบับได้ทุกจุด เพื่อให้การศึกษา งานวิจัย และเครื่องมือการเรียนรู้ใหม่ ๆ ในอนาคต เติบโตบนรากฐานที่มั่นคง
โครงการทำอะไรบ้าง
ฐานข้อมูลจดหมายเหตุดิจิทัล
สแกนและแปลงเอกสารลายมือ หนังสือ และสื่อโสตทัศน์เป็นข้อความดิจิทัล (OCR) จัดระบบตามมาตรฐานการพรรณนาจดหมายเหตุสากล ISAD(G) ให้สืบค้นได้ถึงระดับหน้าเอกสาร
เปิดใช้งานที่ bia-archive.psu.ac.th →กราฟความรู้ (Knowledge Graph)
เชื่อมโยงเหตุการณ์ในชีวประวัติ บุคคล สถานที่ และเอกสารต้นฉบับเข้าด้วยกันเป็นเครือข่ายความรู้ ให้ตอบคำถามเชิงลึกได้พร้อมหลักฐานอ้างอิงทุกคำตอบ — ออกแบบตามมาตรฐานสากล RiC-O (Records in Contexts) ของสภาการจดหมายเหตุระหว่างประเทศ (ICA)
รู้จักมาตรฐาน RiC-O ของ ICA → ชมตัวอย่างจริงที่สร้างจากกราฟนี้: buddhadasa.org →AI Search ต้นแบบ
ระบบถามตอบที่ตอบจากเอกสารจริงในคลังพร้อมแสดงแหล่งที่มา — วางตัวเป็น "กัลยาณมิตรทางดิจิทัล" ที่ชี้ทางกลับสู่ต้นฉบับ ไม่ใช่การจำลองตัวตนของท่านพุทธทาส
ทดลองใช้ที่ buddhadasa.org/ask →เครือข่ายความร่วมมือ
เปิดรับผู้เชี่ยวชาญและผู้สนใจแบบ Open Collaboration ทั้งด้านเทคโนโลยี หลักธรรม และการสื่อสารการเรียนรู้ ร่วมตรวจสอบและพัฒนาระบบในระยะต่อไป
หลักการที่ยึดถือ
ความถูกต้องมาก่อน — ระบบเรียนรู้จากฐานข้อมูล "ต้นทางปัญญา" ที่ผ่านการคัดกรอง ไม่ใช่ข้อมูลทั่วไปจากอินเทอร์เน็ต
โปร่งใสในการอ้างอิง — ทุกคำตอบของระบบต้องชี้กลับไปยังเอกสารต้นฉบับได้ และระบุขอบเขตของคำตอบเมื่อข้อมูลไม่เพียงพอ
เทคโนโลยีรับใช้ธรรมะ ไม่ใช่แทนที่ — AI เป็นเพียงประตูสู่การศึกษาจากต้นฉบับ การเรียนรู้และปฏิบัติยังเป็นเรื่องของมนุษย์
พัฒนาอย่างเปิดเผยร่วมกับผู้เชี่ยวชาญ — ทั้งด้านจดหมายเหตุ พระพุทธศาสนา และเทคโนโลยี ผ่านการตรวจทานเป็นระยะ
สถานะปัจจุบัน
โครงการอยู่ในระยะพัฒนาต้นแบบ — ฐานข้อมูลส่วนเอกสารลายลักษณ์และหนังสือเข้าสู่กราฟความรู้เกือบครบถ้วนแล้ว ส่วนภาพถ่ายและประวัติศาสตร์บอกเล่าอยู่ระหว่างเตรียมการ ติดตามตัวเลขล่าสุดได้ที่หน้าแรกของเว็บไซต์นี้
ดูความก้าวหน้าฐานข้อมูล →เว็บไซต์ที่เกี่ยวข้อง